Wat is een situatieschema?
Een situatieschema, ook situatieplan genoemd, is een plattegrond van je woning of gebouw waarop de positie van alle elektrische elementen is aangeduid. Elk stopcontact, elk lichtpunt, elke schakelaar, het verdeelbord, de aarding en vaste toestellen zoals een boiler, oven of laadpaal: alles krijgt een plek op de tekening, met een symbool en een nummer.
Het plan hoeft geen architectentekening te zijn. Een eenvoudige, correcte plattegrond volstaat: de ruimtes van je woning met daarin de aansluitpunten op de juiste plaats. Waar het om draait, is dat iemand die je woning niet kent, met het schema in de hand elk punt van de installatie kan terugvinden. Precies dat doet de keurder tijdens de controle.
Het verschil met het eendraadschema
Het situatieschema wordt vaak verward met het eendraadschema, maar de twee documenten beantwoorden een andere vraag:
- Het eendraadschema toont hoe: hoe je installatie is opgebouwd, van teller over differentiëlen en automaten tot elke kring, met kabeltypes en beveiligingen.
- Het situatieschema toont waar: waar elk element van die installatie zich fysiek in je woning bevindt.
De twee schema's zijn met elkaar verbonden door hun nummering. Kring 3 op het eendraadschema, bijvoorbeeld de stopcontacten van de keuken, vind je onder hetzelfde nummer terug op het situatieschema, op de plaats waar die stopcontacten echt zitten. Klopt die nummering niet, dan zijn de schema's voor de keurder waardeloos. Je hebt dus altijd beide documenten nodig, en ze moeten samen kloppen.
Hoe gedetailleerd moet een situatieschema zijn?
Gedetailleerd genoeg om elk aansluitpunt eenduidig terug te vinden, meer moet het niet zijn. Concreet betekent dat:
- Alle ruimtes van de woning, ook kelder, zolder, garage en buitenruimtes met elektriciteit.
- Elk stopcontact, lichtpunt en elke schakelaar op de juiste plaats in die ruimtes.
- De positie van het verdeelbord, de teller en de aardingsonderbreker.
- Vaste verbruikers zoals boiler, kookplaat, oven, ventilatie of laadpaal.
- Bij elk element het nummer van de kring waarop het is aangesloten, identiek aan het eendraadschema.
Exacte maten en afstanden zijn niet vereist, de verhoudingen moeten wel herkenbaar zijn. Een schets op ruitjespapier kan wettelijk volstaan, maar in de praktijk werkt een digitaal getekend plan beter: het is leesbaar, aanpasbaar na latere werken en het komt professioneel over bij keurder én koper.
De fouten die we het vaakst zien op zelfgemaakte situatieschema's zijn telkens dezelfde. Vergeten ruimtes, zoals de garage of de buitenkraan met verlichting erboven. Aansluitpunten die er ondertussen zijn bijgekomen, denk aan de extra stopcontacten van een nieuwe keuken. En vooral: kringnummers die niet meer overeenkomen met het eendraadschema omdat één van beide documenten ooit is aangepast en het andere niet. Elk van die fouten kan een opmerking of afkeuring opleveren, terwijl de installatie zelf perfect in orde is. Loop je schema dus even na, ruimte per ruimte, vóór de keurder dat doet.
Verplicht bij de keuring
Het AREI verplicht het situatieschema samen met het eendraadschema bij elke keuring: bij een nieuwe installatie, na een belangrijke wijziging zoals een vernieuwde zekeringkast, en bij de keuring bij verkoop. Ontbreekt het schema of klopt het niet met de werkelijkheid, dan noteert de keurder dat als inbreuk en wordt de installatie afgekeurd.
Vuistregel: het eendraadschema zonder situatieschema is een half dossier. De keurder wil beide zien, met dezelfde nummering, en ze moeten allebei overeenkomen met wat er in je woning hangt.
Geen schema's meer, of nooit gehad? Dat komt in oudere woningen voortdurend voor en het is oplosbaar zonder breekwerk. Wij meten je bestaande installatie ter plaatse op en tekenen beide schema's digitaal uit, klaar voor de keurder. Na een plaatsbezoek krijg je binnen 48 uur een offerte met vaste prijs, en op vraag begeleiden we ook de keuring zelf. Hoe dat hertekenen precies verloopt, lees je in ons artikel over een verloren eendraadschema.