Wat overspanning is en waar ze vandaan komt
Je installatie is gebouwd op 230 volt. Een overspanning is een korte, hevige piek daarboven: van enkele honderden tot vele duizenden volt, vaak maar een fractie van een seconde lang. Voor een gloeilamp van vroeger maakte dat weinig uit. Voor de elektronica van vandaag wel: voedingen, printplaten en communicatiechips verdragen zulke pieken slecht.
Het gemene aan overspanning is dat je ze zelden ziet gebeuren. Soms is een toestel in één keer stuk na een onweer, vaker gaat het geleidelijk: elektronica die na elke zomer wat vaker kuren vertoont.
De bekendste oorzaak is bliksem. Een directe inslag op je woning is uitzonderlijk, maar dat hoeft ook niet: een inslag op honderden meters afstand kan via het net of via kabels in de grond een piek tot in je verdeelbord sturen. Daarnaast ontstaan kleinere pieken door schakelingen op het elektriciteitsnet zelf en door zware toestellen die in- en uitschakelen. Die kleine pieken vernielen zelden iets in één keer, maar verouderen je elektronica sluipend.
Wanneer is overspanningsbeveiliging verplicht?
Het AREI, grondig vernieuwd in 2020, verplicht overspanningsbeveiliging in bepaalde nieuwe huishoudelijke installaties. De verplichting geldt kort gezegd voor nieuwe installaties en voor installaties die zo ingrijpend vernieuwd worden dat ze volledig onder het nieuwe reglement vallen, bijvoorbeeld bij een nieuw verdeelbord in een totaalrenovatie. Voor bestaande installaties die conform het oude reglement zijn, geldt geen algemene plicht om er achteraf een te plaatsen.
De exacte toepassing hangt af van je situatie en van de interpretatie van het reglement op het moment van de keuring. Formuleer het dus zo: bouw of verbouw je grondig, ga er dan van uit dat overspanningsbeveiliging in het bord hoort, en vraag bij twijfel bevestiging aan je keurder of installateur. Die laatste ziet het reglement dagelijks in de praktijk. Bij Wattra zit de module standaard in elk nieuw bord dat we plaatsen, zie ook zekeringkast vervangen.
Ook zonder verplichting vaak het overwegen waard
De rekensom is eenvoudig: tel op wat er bij jou aan de installatie hangt.
- een omvormer van zonnepanelen, vaak enkele duizenden euro's, en gevoelig voor pieken (lees ook omvormer defect);
- een thuisbatterij met eigen elektronica en sturing;
- een warmtepomp met frequentiesturing, zie wat een warmtepomp vraagt van je installatie;
- een laadpaal, domotica, netwerkapparatuur, televisies en computers.
Eén stevige piek kan meerdere van die toestellen tegelijk raken. Verzekeraars vergoeden blikseminslag doorgaans, maar de administratie, de wachttijd en de discussie over slijtage versus schade neem je er dan bij. En de sluipende schade van vele kleine pieken valt onder geen enkele polis: die zie je alleen als elektronica die vroeger stukgaat dan ze zou moeten. Een beveiligingsmodule vangt het grootste deel van die risico's vooraf af, geruisloos en zonder onderhoud.
Vuistregel: hangt er aan jouw installatie meer dan €5.000 aan gevoelige elektronica, dan is overspanningsbeveiliging een kleine premie op een groot risico.
Wat het kost en hoe het geplaatst wordt
Een overspanningsbeveiliging voor een woning is een module van enkele breedte-eenheden in je verdeelbord, aangesloten tussen de fasen en de aarding. Reken voor een courante beveiliging met plaatsing typisch op enkele honderden euro's, afhankelijk van het type, het aantal fasen en de beschikbare plaats in je bord. Is je bord vol of verouderd, dan is dat vaak het moment om meteen het geheel te bekijken.
Twee aandachtspunten bepalen of de beveiliging echt werkt. Eerst en vooral je aarding: de module leidt de piek af naar de grond, dus zonder degelijke aarding beschermt ze nauwelijks. Daarnaast de plaatsing zelf: korte, correcte bedrading in het bord maakt het verschil tussen een beveiliging die werkt en een die vooral geruststelt. Wattra plaatst overspanningsbeveiliging in heel het Waasland, AREI-conform en met keuring waar verplicht. Offerte binnen 48 uur na plaatsbezoek, vaste prijs, en 6% btw voor woningen ouder dan 10 jaar onder voorwaarden.