Waarom noodverlichting stiekem defect gaat
Een noodarmatuur hangt jaar in jaar uit aan de netspanning en houdt intussen zijn batterij op druppellading. Precies dat regime is slopend voor de batterij: ze staat permanent warm en permanent vol, en verliest zo elk jaar een stuk capaciteit. Het verraderlijke is dat je daar niets van ziet. Het laadlampje blijft groen, want laden lukt nog prima. Druk je op de testknop, dan licht de lamp netjes op, want een paar seconden branden lukt ook nog. Wat niet meer lukt, is een uur lang blijven branden terwijl de traphal in het donker staat. En dat is net het enige moment waarop het toestel zijn werk moet doen.
Daar komt bij dat noodverlichting in de minst bezochte hoeken van het gebouw hangt: de kelder, de parking, het einde van de gang. Een toestel dat daar stilletjes de geest geeft, kan maanden defect hangen zonder dat iemand het meldt. In gebouwen zonder testregime vinden we bij een eerste nazicht geregeld dat een flink deel van de armaturen de autonomieduur niet meer haalt.
Zo test je noodverlichting correct
De testknop op het toestel bewijst alleen dat de lamp en de omschakeling werken, niet dat de batterij nog capaciteit heeft. Een volwaardige test bestaat uit drie lagen:
- Visuele controle: hangt het toestel er nog, is het onbeschadigd, brandt de laadindicator en is de pictogramfolie leesbaar?
- Functietest: de voeding van de noodkring wordt kort onderbroken, aan de zekeringkast of per toestel, en elk toestel moet effectief invallen.
- Autonomietest: de onderbreking wordt aangehouden en elk toestel moet de volledige autonomieduur uitbranden, doorgaans één uur. Alleen deze test ontmaskert een versleten batterij.
Moderne zelftestende armaturen voeren de functietest en de autonomietest automatisch uit en melden een defect met een rood knipperlicht of via een centraal systeem. Dat vervangt de rondgang niet volledig, maar het verkleint de kans dat een defect maandenlang onopgemerkt blijft. Bij een vervanging van oudere toestellen zijn zelftestende LED-armaturen daarom meestal de logische keuze.
Hoe vaak controleren en vervangen?
Als praktisch ritme, in lijn met wat fabrikanten en keurders aanbevelen: een regelmatige functietest, minstens jaarlijks een volledige autonomietest van elk toestel, en bij elke ronde een visuele controle. Batterijen vervang je preventief op leeftijd, niet pas na uitval: wie wacht tot de jaarlijkse test een toestel afkeurt, heeft dat toestel mogelijk al een jaar defect zien hangen. Pictogrammen vervang je zodra ze verkleuren of loskomen, en armaturen zelf gaan doorgaans meerdere batterijgeneraties mee, tenzij het om verouderde TL-types gaat waarvoor geen onderdelen meer te vinden zijn.
Vuistregel uit de praktijk: plan de vervanging van noodbatterijen zoals je de keuring plant, op datum, niet op defect. Een batterij kost een fractie van wat één donkere traphal na een incident kost.
Wat houdt een onderhoudscontract in?
Voor een VME of kmo komt een onderhoudscontract voor noodverlichting neer op een vaste jaarprijs per gebouw, afhankelijk van het aantal armaturen. Daarvoor krijg je de jaarlijkse autonomietest van elk toestel, de functietests, de visuele controles, en een verslag per ronde in één logboek per gebouw. Vervangingen van batterijen en armaturen worden vooraf per stuk geprijsd, zodat de syndicus nooit voor verrassingen staat op de afrekening. Handig is om de ronde te bundelen met de test van de branddetectie en de rookkoepels: één veiligheidsronde, één afspraak, één verslag. Bekijk daarvoor onze dienstpagina noodverlichting voor VME's en het bredere aanbod periodieke controles.
Aansprakelijkheid: wat als de VME het verwaarloost?
Waar en wanneer noodverlichting verplicht is, lees je in ons artikel over de wettelijke verplichtingen rond noodverlichting in een VME. Hier telt de andere kant van de medaille: de VME is als eigenaar van de gemene delen verantwoordelijk voor de goede staat ervan, noodverlichting inbegrepen. Gebeurt er een incident en blijkt dat de vluchtweg in het donker stond, dan vragen verzekeraar en eventueel het gerecht naar de onderhoudshistoriek. Een VME die geen tests en geen logboek kan voorleggen, staat dan zwak, en de syndicus, die het beheer in handen heeft, komt mee in het vizier. Het goede nieuws: dit risico is goedkoop af te dekken. Wattra doet het nazicht en het onderhoud van noodverlichting voor VME's in heel Vlaanderen, tot aan de kust, met een offerte met vaste prijs binnen 48 uur na het plaatsbezoek, klaar voor de algemene vergadering. En is de conclusie dat je installatie prima is en alleen een testregime ontbreekt, dan zeggen we dat gewoon.